صنعت قطعه‌سازی اروپا در حال عبور از یک دوره تحول ساختاری است؛ تحولی که دیگر تنها به بهبود کیفیت قطعات مکانیکی، کاهش هزینه تولید یا افزایش تیراژ محدود نمی‌شود. خودروسازان و تامین‌کنندگان اروپایی به‌خوبی دریافته‌اند که آینده بازار خودرو در اختیار مجموعه‌هایی خواهد بود که بتوانند فناوری‌های الکترونیکی، نیمه‌رساناها، سامانه‌های مدیریت انرژی، نرم‌افزار و هوش مصنوعی را در محصولات خود ادغام کنند. به همین دلیل، بخش مهمی از سرمایه‌گذاری‌های جدید صنعت قطعه‌سازی اروپا به حوزه‌هایی اختصاص یافته که تا چند سال پیش در حاشیه فعالیت سنتی این صنعت قرار داشتند.
رایانه‌های مرکزی؛ قلب الکترونیکی خودروهای آینده
یکی از مهم‌ترین تحولات اخیر در این زمینه، همکاری شرکت آلمانی اینفینیون و شرکت آمریکایی کوالکام برای توسعه رایانه‌های مرکزی خودروهای نرم‌افزارمحور است. این همکاری که در دوم نوامبر ۲۰۲۶ اعلام شد، نشان می‌دهد تامین‌کنندگان قطعات خودرو در اروپا به دنبال نقش‌آفرینی مستقیم در معماری الکترونیکی نسل آینده خودروها هستند. هدف این همکاری، ایجاد بستری برای پردازش متمرکز، مدیریت ایمنی و انرژی و توسعه قابلیت‌های هوش مصنوعی در خودرو است.
در معماری جدید خودرو، به جای استفاده از تعداد زیادی واحد کنترل الکترونیکی مستقل، بخش بیشتری از پردازش‌ها در رایانه‌های مرکزی و قدرتمند انجام می‌شود. این تغییر می‌تواند تعداد واحدهای الکترونیکی پراکنده را کاهش دهد و امکان به‌روزرسانی نرم‌افزاری، توسعه امکانات جدید و مدیریت یکپارچه سامانه‌های خودرو را فراهم کند.
اینفینیون در این همکاری از مجموعه‌ای از فناوری‌های خود، از جمله ریزکنترلگرهای پیشرفته، قطعات مدیریت انرژی، سامانه‌های ارتباطی خودرو و حافظه‌های الکترونیکی استفاده می‌کند. این قطعات در کنار بستر پردازشی کوالکام، زیرساخت لازم برای پردازش‌های پیشرفته و مدیریت ایمنی خودرو را فراهم می‌کنند.
اینفینیون و سرمایه‌گذاری حدود یک‌میلیارد و ۱۰۰ میلیون‌یورویی
یکی دیگر از حوزه‌های مهم سرمایه‌گذاری قطعه‌سازان و شرکت‌های فناوری اروپا، توسعه نیمه‌رساناهای قدرت است. این قطعات در خودروهای برقی، شارژرها، مبدل‌های انرژی و سامانه‌های مدیریت برق نقش اساسی دارند. اینفینیون در اواخر اکتبر ۲۰۲۶ از برنامه سرمایه‌گذاری حدود یک‌میلیارد و ۱۰۰ میلیون‌یورویی در کارخانه خود در ویلاخ اتریش خبر داد. هدف این سرمایه‌گذاری، توسعه تولید نیمه‌رساناهای گالیوم نیترید روی صفحات سیلیکونی ۳۰۰ میلی‌متری است. این فناوری می‌تواند بازدهی تجهیزات الکترونیکی قدرت را افزایش دهد و اتلاف انرژی را کاهش دهد. تولید انبوه این محصولات برای پایان سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است و اتحادیه‌اروپا نیز با حمایت دولتی ۳۱۹ میلیون‌یورویی از این پروژه موافقت کرده است. اهمیت این سرمایه‌گذاری از آن جهت است که رقابت در صنعت‌خودرو برقی تنها به ظرفیت باتری یا توان موتور محدود نمی‌شود؛ بازدهی مبدل‌ها، شارژرها و تجهیزات الکترونیکی نیز در قیمت تمام‌شده، پیمایش و عملکرد خودرو تاثیر مستقیم دارد.
توسعه مواد جدید باتری اهمیت زیادی دارد
شرکت گروپ ۱۴ تکنولوژیز در اواخر اکتبر ۲۰۲۶ از جذب ۱۵۰ میلیون‌یورو سرمایه برای توسعه تولید مواد سیلیکونی باتری در اسپانیا خبر داد. این شرکت قصد دارد ظرفیت تولید خود را در منطقه ساگونتو گسترش دهد. فناوری مورد استفاده این مجموعه بر پایه مواد سیلیکونی آند باتری است که می‌تواند ظرفیت ذخیره انرژی را افزایش دهد.
توسعه نیمه‌رساناهای قدرت از حوزه‌های مهم سرمایه‌گذاری قطعه‌سازان و شرکت‌های فناوری اروپایی به‌شمار می‌رود. این قطعات در خودروهای برقی، شارژرها، مبدل‌های انرژی و سامانه‌های مدیریت برق نقش اساسی دارند
در شرایطی که تولیدکنندگان خودرو برقی برای کاهش هزینه و افزایش پیمایش محصولات خود رقابت می‌کنند، توسعه مواد جدید باتری اهمیت زیادی دارد. استفاده از مواد سیلیکونی در آند می‌تواند به افزایش چگالی انرژی کمک کند، هرچند تجاری‌سازی گسترده این فناوری به حل چالش‌هایی مانند پایداری و دوام چرخه شارژ و تخلیه وابسته است.
بخش دیگری از سرمایه‌گذاری‌ها به یکپارچه‌سازی تجهیزات الکترونیکی خودرو اختصاص دارد. شرکت فورویایلا در اکتبر ۲۰۲۶ از دریافت سفارش تولید انبوه برای یک سامانه یکپارچه مدیریت باتری خبر داد که بخش‌های ولتاژ بالای خودرو و سامانه ۴۸ ولتی را در قالب یک مجموعه ترکیب می‌کند.
هوش مصنوعی، شبیه‌سازی رایانه‌ای و دوقلوی دیجیتال در برنامه قطعه‌سازان
اهمیت چنین سامانه‌هایی در کاهش وزن، فضای اشغال‌شده و پیچیدگی سیم‌کشی خودرو است. در خودروهای برقی و دورگه، مدیریت جریان انرژی میان باتری، موتور برقی و سایر تجهیزات الکترونیکی اهمیت زیادی دارد. یکپارچه‌سازی این بخش‌ها می‌تواند هزینه تولید را کاهش دهد و درعین حال، قابلیت اطمینان و بهره‌وری سامانه برق خودرو را افزایش دهد.
سرمایه‌گذاری قطعه‌سازان اروپایی تنها به محصول نهایی محدود نیست و روش طراحی، آزمایش و تولید نیز در حال تغییر است. استفاده از هوش مصنوعی، شبیه‌سازی رایانه‌ای و دوقلوی دیجیتال به شرکت‌ها امکان می‌دهد پیش از ساخت نمونه فیزیکی، عملکرد قطعه یا مجموعه فنی را در شرایط مختلف بررسی کنند.
در این روش، نسخه دیجیتالی یک قطعه یا خط‌تولید ساخته می‌شود و مهندسان می‌توانند رفتار آن را در شرایط متفاوت شبیه‌سازی کنند. این کار به‌کاهش زمان طراحی، شناسایی زودهنگام ایرادها و پایین آوردن هزینه آزمون و خطا کمک می‌کند.
شرکت سی‌ان‌اچ در ایتالیا نیز در سال ۲۰۲۶ سرمایه‌گذاری قابل توجهی را برای توسعه امکانات شبیه‌سازی مجازی، دوقلوی دیجیتال و انبارداری خودکار انجام داده است. اگرچه این شرکت در حوزه ماشین‌آلات کشاورزی و ساختمانی فعالیت می‌کند، تجربه آن نشان می‌دهد دیجیتالی‌سازی زنجیره‌تامین و تولید به یکی از اولویت‌های صنایع وابسته به‌خودرو و ماشین‌آلات تبدیل شده است.
کاهش وزن در دستور کار صنایع خودروسازی
یکی از محورهای مهم دیگر در صنعت قطعه‌سازی اروپا، توسعه قطعات سبک‌تر و مقاوم‌تر است. کاهش وزن خودروهای برقی اهمیت دوچندانی دارد؛ زیرا وزن باتری و تجهیزات الکتریکی در این خودروها بالاست و هر میزان کاهش وزن می‌تواند به افزایش پیمایش و بهبود بازدهی انرژی کمک کند.
شرکت آلمانی پی‌دبلیواو نیز با دریافت تسهیلات ۱۵ میلیون یورویی از بانک سرمایه‌گذاری اروپا، برنامه توسعه تجهیزات تولید قطعات سبک و پیشرفته خودرو را در صربستان دنبال می‌کند. این پروژه بخشی از سرمایه‌گذاری ۳۱ میلیون‌یورویی این شرکت است و تولید قطعات مورد استفاده در خودروهای برقی را نیز در بر می‌گیرد.
برآوردهای منتشرشده از سوی موسسات مطالعاتی صنعت‌خودرو نشان می‌دهد بخش نرم‌افزار و قطعات مرتبط با خودروهای برقی در سال‌های آینده رشد بیشتری نسبت به بسیاری از بخش‌های سنتی قطعه‌سازی خواهند داشت
این روند نشان می‌دهد قطعه‌سازان اروپایی به دنبال ترکیب سه ویژگی در محصولات خود هستند: وزن کمتر، استحکام بیشتر و قابلیت تولید اقتصادی. استفاده از مواد پیشرفته و طراحی مهندسی‌شده می‌تواند به کاهش مصرف انرژی خودرو و افزایش ایمنی کمک کند.
هدف از این شبکه، افزایش شفافیت در زنجیره‌تامین، ردیابی قطعات، بهبود کنترل کیفیت و کاهش هزینه‌های ناشی از ناهماهنگی میان تامین‌کنندگان است. در سپتامبر ۲۰۲۶ شمار شرکت‌های فعال در این شبکه از هزار مجموعه عبور کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد دیجیتالی‌سازی دیگر یک برنامه آزمایشی نیست و به بخشی از زیرساخت رقابت صنعتی اروپا تبدیل شده است.
برآوردهای منتشرشده از سوی موسسات مطالعاتی صنعت‌خودرو نشان می‌دهد بخش نرم‌افزار و قطعات مرتبط با خودروهای برقی در سال‌های آینده رشد بیشتری نسبت به بسیاری از بخش‌های سنتی قطعه‌سازی خواهند داشت. در مقابل، وابستگی صنعت به قطعات اختصاصی موتورهای احتراق‌داخلی به‌تدریج کاهش می‌یابد.
البته این تحول به معنای حذف سریع قطعات مکانیکی نیست. خودروهای برقی نیز به مجموعه گسترده‌ای از قطعات بدنه، تعلیق، ترمز، انتقال قدرت، سامانه‌های حرارتی و تجهیزات ایمنی نیاز دارند. تفاوت اصلی در این است که ارزش افزوده بیشتری به سمت قطعات هوشمند، الکترونیکی و نرم‌افزارمحور حرکت می‌کند.
قطعه‌سازان داخلی باید چه مسیری را دنبال کنند؟
در داخل کشور نیز بخش مهمی از توان قطعه‌سازی همچنان در تولید قطعات مکانیکی و مجموعه‌های سنتی متمرکز است. این ظرفیت ارزشمند است؛ اما برای حضور در زنجیره‌تامین خودروهای آینده کافی نخواهد بود. توسعه قطعات الکترونیکی، سامانه‌های مدیریت باتری، نیمه‌رساناهای قدرت، حسگرها و تجهیزات ارتباطی باید به بخشی از برنامه بلندمدت این صنعت تبدیل شود.
نکته مهم آن است که چنین تحولی بدون ثبات سیاستگزاری، تامین مالی پایدار و دسترسی قابل پیش‌بینی به مواداولیه و تجهیزات امکان‌پذیر نیست. قطعه‌سازی که هر روز با تغییر مقررات، تاخیر در تخصیص ارز و افزایش هزینه تامین مواداولیه روبه‌رو است، فرصت و توان کافی برای سرمایه‌گذاری بلندمدت در فناوری‌های نوین را نخواهد داشت.
تجربه اروپا نشان می‌دهد رقابت آینده صنعت‌خودرو از کارخانه‌های تولید قطعه فراتر رفته و به رقابت بر سر دانش، نرم‌افزار، مواد پیشرفته و توان طراحی تبدیل شده است. اگر قرار است قطعه‌سازی ایران در زنجیره‌تامین نسل آینده خودروها سهمی داشته باشد، باید از هم‌اکنون مسیر حرکت از تولید صرف به توسعه فناوری را آغاز کند.
